"WOJNA NA PIĘKNYM BRZEGU" Andrzej Marek Grabowski

Tysiące dzieci w wieku szkolnym zaskoczyła wojna. Uczniowie dotychczas zajmujący się tylko nauką, zabawą na podwórkach i robieniem sobie nawzajem żartów w jednej chwili stali się świadkami największej w historii ludzkości tragedii. Musieli szybko dojrzeć, przewartościować sobie cele i sens życia, by w wieku kilkunastu lat stać się młodymi, ale i bardzo odważnymi żołnierzami gotowymi do walki z hitlerowcami. Nie myśleli o śmierci czy porażce, po prostu robili swoje, nie poddając się nakazom, zakazom i niewoli. Pomagali dorosłym, ale i sami organizowali się w grupy inicjując samodzielne akcje zbrojne. To niezwykłe jak zmobilizowani i zmotywowani mogą być ludzie. Wojna nie tylko wydobywa złe, ale również i dobre cechy charakteru. Takie opowieści jak ta o tym świadczą. Warto do niej się sięgnąć, by nie zapomnieć o ofiarach i poświęceniu bohaterów tamtych czasów. Dzięki temu teraz możemy żyć w pokoju. Trzeba to uzmysławiać nowym pokoleniom, by szanowały wolność i swobodę.

Krysia i jej przyjaciele musieli szybko dostosować się do nowej wojennej sytuacji. Ich dramatyczne przeżycia, niebezpieczne przygody to niezwykła historia dla nas, a dla nich codzienność. Tym bardziej fabuła wciąga i nie pozwala się oderwać od czytania. W ich życiu obecna była również miłość, zdrada czy zazdrość. Nasza bohaterka zakochała się w Jurku, ale nie dane było im być ze sobą do końca życia. Praca, nauka, walka, śmierć, wszystko to składało się na biografię każdego ówczesnego człowieka. Wielką ich zasługą było godzenie tego razem, podporządkowanie się celom wyższym  oraz umiejętność powrotu do normalnego życia po zwycięstwie. Polecam!

"Wreszcie przyszła wiadomość od taty! Szczęśliwie nic złego mu się nie stało. Był cały i zdrowy. Dostał się do niewoli i przebywał na terenie Niemiec w obozie dla oficerów, tak zwanym oflagu. Ależ się ucieszyłyśmy! Tata podał nam adres obozu, więc zaraz napisałyśmy długi list, do którego włożyłyśmy nasze fotografie. Ja dałam mamie do wysłania zdjęcie, na którym trzymam przy uchu słuchawkę telefonu. Napisałam tacie, że kiedy spojrzy na to zdjęcie, będzie mógł sobie wyobrażać, że rozmawia ze mną prze telefon. Oczywiście spodziewałyśmy się, że wojna wkrótce się skończy i tata wróci do domu...

Niestety, zarobki Zosi oraz mamy nie wystarczały na utrzymanie naszej czwórki i Muszki. Dlatego mama postanowiła wynająć jeden z pokoi. Od tej pory przez mieszkanie przewinął się tłum lokatorów. Niektórzy wprowadzali się na miesiąc, inni na pół roku.

Jednym z tych, których najlepiej zapamiętałem, był pan Stefan.

Pan Stefan był niewysoki, grubiutki i zawsze elegancko ubrany. Jak twierdził, pochodził z Radomia, a do Warszawy przeniósł się, bo dostał tu pracę. Oczywiście mamusia o nic go nie pytała, bo w wojennych czasach każdy mówił tylko tyle, ile chciał powiedzieć. Praca pana Stefana musiała być świetnie płatna, bo kupował dużo dobrego jedzenia i pijał prawdziwą kawę, która była bardzo droga i trudna do zdobycia. Czasami częstował mamę, która kawę po prostu uwielbiała. Co jakiś czas dawał nam w prezencie czekoladę lub bardzo smaczne, niemieckie konserwy mięsne.

Nasz dozorca, pan Kureczko, który wiedział wszystko o wszystkich, pewnego dnia szepnął mamie, że pan Stefan to szemrany gość. Podobno działa w szajce, która okrada niemieckie pociągi jeżdżące na front z zaopatrzeniem dla wojska. Mama zastanawiała się, czy nie poprosić pana Stefana, żeby się wyprowadził, ale doszła do wniosku, że okradania Niemców właściwie jest działalnością patriotyczną."

Wydawnictwo Literatura

"BEZSENNOŚĆ JUTKI" Dorota Combrzyńska-Nogala

Jutka to kolejna bohaterka wojennych historii. Mała Żydówka opisuje życie w getcie. Zabawy dzieci, strach rodziców i dziadków oraz nadzieję na przeżycie każdego mieszkańca, a raczej więźnia Litzmannstadt. Trudny temat przedstawiony słowami dziewczynki staje się łagodniejszy do przyjęcia i zrozumienia. Nie sposób oczywiście oddać okrucieństw wojny w kilku rozdziałach, ale poszczególne epizody przybliżają nam ówczesne czasy. Książka kipi od emocji, obecności ciągłego strachu oraz niezłomnej ufności w wyzwolenie. Głód, choroby, ciężka praca to codzienność getta, ale nic nie jest w stanie zabić wiary. Wojenna rzeczywistość wydobywała z ludzi zarówno dobre, jak i złe cechy. Każdy po prostu na swój sposób starał się przetrwać kolejny dzień. Dziadek Jutki - Dawid Cwancygier, był mądrym, ciepłym i szlachetnym człowiekiem. Pomagał każdemu, jak tylko potrafił. Nocami opowiadał wnuczce baśnie, by pomóc jej usnąć i ulżyć w cierpieniu po stracie rodziców. Ciocia Estera, pracująca całymi dniami w fabryce, nie miała tyle cierpliwości i serca do wychowywania dziecka. Zmęczona, ciągle głodna, bez sił na walkę z hitlerowcami. Jedyną prawdziwą radością Jutki był oswojony gawron, towarzyszący jej na każdym kroku. Zaprzyjaźnia się również z małą sąsiadką - Polką zza muru - Basią. Ich wspólne zabawy na chwilę odciągają Jutkę od szarzyzny i okrucieństw getta. Można przy tym powiedzieć, że niepewność jutra, ciągły strach o bliskich były stałym elementem dorosłości. Dzieci bowiem odczuwały, co prawda powagę sytuacji, ale ochraniani przez rodziców i opiekunów, umiały czasem oddać się beztrosce, zauważyć dobro, zaufać. To w nich było najwięcej człowieczeństwa. Posiadały umiejętność łatwego dostosowania  się do nowych warunków, a szybkie dorastanie pozwoliło im  wykorzystać młodzieńczą odwagę  w walce z okupantem. I tylko niezwykła trzeźwość umysłu, opanowanie i upór, zbyt wcześnie rozwinięte w tak młodym wieku, pozwoliły małej bohaterce szczęśliwie opuścić getto. Polecam!

"Chodźmy oglądać tramwaje - zaproponowała Chaja. - Może będziemy mieć szczęście i ktoś coś rzuci do jedzenia. 

- Jak to? - spytała Jutka.

- Tramwajarze, co jeżdżą przez getto, starają się rzucić jedzenie przez okno - wyjaśnił Josek, który zjawił się niespodziewanie na podwórku. - Ciebie dziadek pilnuje, bo jesteś smarkata, ale my tam chodzimy. Nawet jak nic nie wypadnie, to i tak miło jest się pogapić na tramwaje. Wyobrażam sobie, że jadę takim jak król przez całe miasto.

- Kiedyś to mi chleb prawie prosto w ręce spadł - rozmarzyła się na wspomnienie Chaja.

Tramwaje jeździły ulicą Zgierską. Polacy patrzyli przez okna na żydowskie dzieci. Jutka zobaczyła swojego gawrona, jak przeleciał nad ulicą i rzucił coś na jezdnię, a kiedy przejechała ciężarówka, sfrunął i złapał coś w dziób.

- Patrzcie! - krzyknęła. - Mój Wawelski! Znalazł gdzieś orzech i rzucił pod auto, żeby koła zgniotły skorupkę.

- Nie wierzę, żeby był taki mądry - powiedziała Chaja.

- Jak to? Przecież sama widziałaś! - Zdziwiła sieJutka.

- Trzeba bardzo uważać - pouczył Jutkę Josek - Czy czasem niemiecki strażnik nie widzi. Po nim można się spodziewać wszystkiego najgorszego, łącznie ze strzelaniem.

Jakaś pani dała dzieciom znak i nagle przez otwarte okno wyleciał czarny pakunek. Upadł na jezdnię tuż obok nich. Josek błyskawicznie wyciągnął rękę, złapał paczkę i przeciągnął na chodnik. Ktoś zaczął krzyczeć po niemiecku i dzieci rzuciły się do ucieczki. Słyszeli za sobą kroki podkutych butów, ale nie oglądali się, tylko biegli i kluczyli, żeby czasem ich Niemiec nie trafił, jeśli przyjdzie mu do głowy strzelać. Znali każdy zaułek, każde przejście, wiedzieli, przez które podwórka można sobie skracać drogę, gdzie da się przecisnąć między ciasną zabudową. Umieli po prostu zniknąć, zapaść się pod ziemię w labiryncie bałuckich domów, szop i komórek. Kosek i Chaja jeszcze dodatkowo wiedzieli, którzy ludzie na podwórkach są dobrzy, a którzy pomogą strażnikowi, a nie im... Jana i Jutka zaprawione w zabawach w chowanego podążały za nimi bez ociągania się."

Wydawnictwo Literatura

"FRANUŚ, GDZIE TY MASZ GŁOWĘ?" Beata Ostrowicka

Polscy pisarze dzieciom po raz trzeci. Opowiadania Beaty Ostrowickiej oraz ilustracje  Joanny Rusinek, Iwony Cała i Krystyny Lipka-Sztarbałło to zbiór smacznych i ciepłych jak bułeczki historyjek w sam raz, na raz na śniadanie, by rozbudzić malucha lub na wieczór, by go ukoić i pomóc spokojnie zasnąć. Wielu nowych bohaterów jak Kotopies, Lalusie, Anatol i Plotek, Myszka, Kresek i Kreska, Basia i Merdek oraz Feluś wprowadzą czytelników w świat kolorowych, radosnych i wielkich przygód.
Ból, cierpienie, smutek, bojaźń czy samotność to uczucia bliskie każdemu, ale dziecku szczególnie trudno sobie z nimi poradzić. Bajeczki wskażą drogę i sposób jak je traktować i co z nimi robić dalej. Każdy przedszkolak przeżywa mocno rozstanie z rodzicami, złości się na niepowodzenia, kłóci czasem z kolegami, ale odpowiednie podejście i zachowanie dorosłych pomaga w przezwyciężeniu złych emocji. Dlatego tak ważne jest, by czytać razem z dzieckiem i poznać co, tak naprawdę dzieje się w małych główkach.

"- A co robi błoto? - spytał Jasiek, wykonując nogami i rękami ruchy jak do pływania żabką.
- Brudzi - odpowiedziała rzeczowo Iga, pofrunęła w kierunku dębu i usiadła na jego najwyższej gałęzi. Jasiek i Xtior poszli w jej ślady. - O, nasz dom - wskazała palcem przed siebie. - I co z tym błotem?
- Błoto czyni nas niewidzialnymi - Xtior uśmiechnął się szeroko. - Oczywiście trzeba mieć to - potrząsnął srebrzystym walcem. - I gdy już będziemy niewidzialni, spokojnie podejdziemy do najpiękniejszych zwierząt w całym kosmosie. Będziemy się im przyglądać do woli.
- Im? Czyli komu? Psom? Kotom? Wiewiórkom? próbowały zgadnąć dzieci. - Kanarkom pani Ali? Rybkom pana Jana? Motylom?
- Krowom - powiedział rozmarzonym głosem Xtior. - Mają piękne oczy i wspaniale machają ogonami. A to ich muczenie raduje moje uszy.
Iga i Jasiek  roześmiali się z całego serca. Żartowniś z tego ich nowego znajomego!
- Jeśli chcesz, to możemy pójść do naszej obory. Poznasz Malinę i Jaskółkę - zachichotała Iga.
Xtior z bordowego stał się naraz zielony.
- To ze szczęścia - wyjaśnił, oddychając z trudnością. - Marzyłem o porozmawianiu z krową, ale nie wypadało mi tak po prostu podejść i powiedzieć "do widzenia".
- Dzień dobry - poprawił go Jasiek. - "Do widzenia" mówisz, gdy już porozmawiasz.
- To będą chyba moje najlepsze wakacje - zacmokał Xtior. Znowu był bordowy."

"Kotopies jeszcze nigdy nie był tak szczęśliwy. Pokochał swoją przyjaciółkę całym trocinowym serduszkiem.
Któregoś dnia do Małej Dziewczynki przyszły jej koleżanki ze szkoły. Pograły chwilę na komputerze w dużym pokoju, a potem zaczęły się bawić lalkami.
- Ale brzydal - zaśmiała się naraz Jakaś Dziewczynka na widok Kotopsa siedzącego na biurku.
- Okropny - przytaknęła Inna Dziewczynka.
- Ja go bardzo lubię - powiedziała Mała Dziewczynka, a szczęśliwy Kotopies uśmiechnął się do niej.
- Mam takiego wielkiego białego misia. O, takiego - zamachała rękami Jakaś Dziewczynka. - Był bardzo drogi. Chyba najdroższy w sklepie - dodała z dumą w głosie.
- A ja dostała od cioci żółciutką żyrafę - pochwaliła się Inna Dziewczynka. - Z Paryża. A ty skąd masz tego dziwaka?
- Ze strychu babci
- Ja to wstydziłabym się bawić taką brzydką i starą zabawką!"

Wydawnictwo Literatura